Destinacije ::

Visoke planine, plahovite, pitke reke i nestvarna jezera deo su centralne Hercegovine, oblasti divlje i gotovo netaknute prirode.

Mostar – Administrativni centar centralne Hercegovine

Glavni turistički, univerzitetski i administrativni centar ove oblasti je Mostar, „kamena ruža,“ grad podignut u plodonosnoj dolini Neretve. Gornji, severni deo centralne Hercegovine naziva se Visoka Hercegovina, dok se donji, južni, odnosno bliži Jadranskom moru naziva Niskom. Baš tu uspevaju vinova loza, smokva, breskva, mandarina, jabuka, šipak, maslina i druge vrste voća i povrća, a ima i lekovitog bilja kao što je žalfija, visak, smilje i drugo.

Kako je Hercegovina dobila ime

Ovi prelepi krajevi ime su dobili po poslednjem vladaru Huma, Stefanu Vukčiću Kosači, koji se 1448. godine proglasio samostalnim vojvodom, odnosno hercegom Huma ili hercegom Svetog Save, na osnovu čega njegova zemlja dobija naziv Hercegovina. Njegov naslednik, Stjepan Tomašević 1459. godine nasleđuje presto i ženi srpsku princezu Jelenu Branković, međutim, 1461. godine zarobljavaju ga i ubijaju Osmanlije i Bosna, odnosno Hercegovina postaje turska provincija.

U zapadnoj Hercegovini se nalazi jedini izlaz na Jadransko more

Oblast zapadne Hercegovine je jedina koja u BiH izlazi na Jadransko more, u dužini obale od samo 23 km, pa ipak Neum, jedini grad na tom delu, predstavlja značajan turistički centar zahvaljujući povoljnoj klimi, velikom broju sunčanih dana i zavidnim smeštajnim kapacitetima.

Visoku Hercegovinu krase brojne planinske gromade, visoke lepotice, čiji mnogi vrhovi premašuju 2000 metara nadmorske visine.

Planina Prenj (2155 metara)

Snežni vrhovi ove monumentalne planine bele se skoro tokom cele godine. Prenj je, bez sumnje jedna od najlepših, ali i najsurovijih planina Hercegovine. Nalazi se u centralnom delu Dinarida, a alpinisti i planinari je često nazivaju ”Bosanskim Himalajima”. Ima čak 11 vrhova koji premašuju nadmorsku visinu od 2000 metara, a najviši među njima je vrh Zelena glava, visok 2155 metara.

Planinu okružuju mnoge reke, prirodna i veštačka jezera, kao i druge visoke lepotice, a u njegovom podnožju nalaze se Mostar, Jablanica i Konjic. Priroda bogata šumom, brojnim endemskim vrstama, živopisnim pejzažima i spektakularnim prizorima privlači mnoge avanturiste, među kojima su najčešći posetioci ozbiljni planinari i alpinisti, kojima se nikako ne preporučuje da se na Prenj penju bez vodiča.

Planina Volujak

Pored planine Prenj, po svojoj monumentalnosti, visini i lepoti ističe se i Volujak, čiji su najviši vrhovi Velika Vlasulja, na 2.337 m, Široka Točila, na 2.297 m, Studenac na 2.294m nadmorske visine i Previja, vrh, visok 2.273 m. Sa ovih vrhova, pogled je naravno nezaboravan, a vide se vrhovi susednog Magliča, najviše planine u BiH i planine Bioč.

Park prirode Blidinje

U zagrljaju između još jednog od planinskih divova BIH, Čvrsnice i planine Vran, na površini od 364 m2, prostire se fantastičan i zakonom zaštićen park prirode Blidinje.

Pogled na planinu Čvrsnicu, sa najvišim vrhom Pločno, na čak 2228 metara nadmorske visine, svakog će ostaviti bez daha, a sačinjava je nekoliko visoravni i grebena koje rastavljaju duboke doline pritoka reke Neretve.

U podnožju ovog vrha nalazi se stari franjevački manastir, u mestu zvanom Masna Luka, gde se takođe nalazi i umetnička galerija. Od planine Prenj nemilosrdno je razdvaja sama Neretva, a na uspon na ovu gromadu usudiće se samo planinari sa velikim iskustvom.

Planina Vran

Podnožje Vran planine leži na visini od oko 1200 metara odakle se njene padine uzdižu sve do 2074 metara i njenog najvišeg vrha, Velikog Vrana, sa koga se pruža spektakularan pogled u svim smerovima.

Nesvakidašnje prirodne lepote Blidinje

Bogatstvo pejzaža i prizora Blidinja, velika raznolikost i raznovrsnost biljaka, kako onih koje uspevaju u mediteranskoj klimi, tako i onih koje su deo visokoplaninske, čine čitavo ovo područje specifičnim i naročito važnim ekološkim rezervatom.

Od mnogih biljnih vrsta naročito je značajno prisustvo endemske vrste bora, munike, koji se ovde nalazi u velikom broju. Životinjski svet ovog šarenolikog područja takođe je bogat, a ističu se vrste kao što je mrki medved i živahni ”ukras” vrhova Čvrsnice, divokoza.

Nekropola od 150 stećaka u Dugom polju

Šetači, pustolovi i planinari koji obilaze ove krajeve, često će nailaziti na ostatke bogate istorije koja se ovde odvijala, kao što su ilirske gomile, stari rimski putevi, korišćeni za vreme ratova, ruševine srednjovekovnih crkvi, te planinski domovi iz bliske i daleke prošlosti. Nekropola od 150 stećaka u Dugom polju, dobila je status zaštićenog spomenika u BiH.

Svetilište na Kedžari

U parku se nalazi i poznato svetilište na Kedžari posvećeno grobu prelepe device, kćeri Luke Grabovca iz Rame, čiji grob posećuju mnoge neudate devojke.

Ski centar Risovac

U okviru parka, na čistom vazduhu, okruženo bujnim šumama, na nadmorskoj visini između 1250 – 1150 metara, smešten je moderan ski centar Risovac, mali raj za ljubitelje ovog zimskog sporta. Gostima ovog skijališta na raspolaganju je 6 skijaških staza, plavih, crvenih i zelenih, kao i 3 ski lifta, a za dečicu i početnike postoji posebno namenjen vučni mehanizam, takozvani baby lift.

Blidinjsko jezero

Međutim, centralni deo parka prirode Blidinje je svakako najveće planinsko glacialno jezero u BiH, Blidinjsko jezero, smešteno u Dugom polju, dolini između okolnih planinskih masiva. Površina jezera je oko 6km2, a iako na pojedinim mestima doseže dubinu i do 4.5m, njegova prosečna dubina nije velika.

Vodom se napaja od snega koji se topi sa Vrana i Čvrsnice, a tokom leta, njegova voda ponire u dubine, pa vodostaj ovog jezera značajno opada. Bogato je ribom, a u vrste koje u njemu obitavaju spadaju klen, oštrulj, podbila i donešena kalifornijska pastrmka.

Pejzaži oko jezera su spektakularni tokom svakog godišnjeg doba, ali možda najimpresivniji prizor je onaj zimski, kada se okolne planine nadimaju u svojoj punoj snazi, a jezero zrači zaleđenim sjajem.

Jablaničko jezero

Budući da je Neretva planinska reka sa velikim hidroenergetskim potencijalom, na njenom toku je izgrađeno nekoliko brana koje su formirale jezera. Jablaničko je među njima, bez premca najlepše, a nastalo je sredinom XX veka. Dugačko je oko 30km, a dubina mu doseže do 80 metara, mada su oscilacije nivoa vode tokom godine i do 25m.

Jablaničko jezero je raj za ribolovce

Osim kupača i ljubitelja prirode koji na jezeru i oko njega mogu upijati, diviti se i hraniti božanstvenom lepotom prizora, Jablaničko jezero privlači i ribolovce, s obzirom da je bogato ribom i to pastrmkom, glavaticom, strugačem, šaranom, belim klenom, pijuricom i babuškom. Iako je jezero bezbedno za plivanje, kupačima se preporučuje oprez, budući da nema nikakvih spasilačkih ekipa niti sistema bezbednosti.

Oko ovog jezera postoji znatan broj restorana nadaleko poznat po specijalitetu ovih krajeva – jagnjetini. Mnogi autobusi koji prolaze putevima u blizini zaustavljaju se, samo da bi putnici probali ovo nesvakidašnje ukusno meso. Oko jezera takođe postoji određeni broj kampova, sa prilazima za kamp prikolice i mestima za šatore, ali bez priključaka za struju i vodu.

Ramsko jezero

Ramsko jezero je još jedno veštačko jezero na severu centralne Hercegovine, čiju posebnost je teško rečima opisati, a još teže zamisliti. Prizor ovog veličanstvenog jezera deluje nestvarno, bajkovito je i neobično i svrstava se u red najlepših evropskih jezera.

Nastalo je u u gornjoramskoj kotlini, 1968. godine, kao rezultat potapanja korita reke Rame, i okruženo je strmim planinskim masivima Raduše, Makljena, Ljubuše i Vrana. Njegova maksimalna dužina je 12 kilometara, površina oko 1500 ha, najveća dubina oko 95 metara, dok su oscilacije vode i do 55 metara.

Posebnu draž i nesvakidašnju lepotu jezera čine njegova brojna ostrvca i poluostrva, među kojima se naročito ističu ostrva Šćit, Umac i Škarine. Najveće je Šćit, i na njemu se nalazi franjevački manastir Rama-Šćit. U jezeru ima kalifornijske i potočne pastrmke, jezerske zlatovčice, smuđa, šarana, klena, babuške i drugih vrsta ribe.

Park prirode Hutovo blato

Hutovo blato je još jedan, sa ekološke tačke gledišta važan park prirode u hercegovačkoj oblasti, jedinstvena submediteranska močvara, smeštena u tipičnom kraškom ambijentu na njenom jugu. Smatra se jednim od najvećih zimovališta ptica na području Evrope.

Hutovo Blato je skup više međusobno povezanih jezera, od kojih su najveća: Deransko, Jelim, Drijen, Orah, Škrka i veštačko, Svitavsko jezero. Kroz ovaj park protiče i reka Krupa, važna pritoka Neretve, neobična po tome što može teći u oba smera. U slučaju porasta vodostaja Neretve, Krupa menja tok i teče nazad prema jezeru.

Specifičan reljef, pogodna klima, bujna vegetacija i izobilje vode stvaraju tokom cele godine povoljne uslove za izrazito veliki broj biljnih i životinjskih, a posebno ptičjih vrsta. Hutovo blato važno je za zimovanje guščarica i šljukarica, te za gnježđenje evropski ugroženih vrsta, kao što su razne vrste čaplji, ili na primer vrste mali vranac.

Zahvaljujući prostranim vlažnim površinama i raznolikim močvarnim staništima, kao i povoljnim uticajima sredozemne klime, Hutovo blato je tokom zime pogodno odmaralište za patke, liske i brojne druge ptice koje pristižu iz severnih delova Evrope. Zahvaljujući vodenom izobilju i njegovom povezanošću sa morem, preko Neretve i Krupe, u ovim jezerima bogat je i riblji svet. Ovde su se, pored ostalih vrsta riba, od vajkada mogle pecati jegulje i šaran.

Reka Neretva

Reka Neretva poznata je po svojoj smaragdno-zelenoj boji, čistoj, i u svom gornjem toku potpuno pitkoj vodi. Izvire u planinama Hercegovine i dugačka je 225 km. Najvećim delom svog toka protiče kroz Bosnu i Hercegovinu, da bi se, na teritoriji Hrvatske ulila u Jadransko more, stvarajući bogatu i plodnu deltu.

Splavarenje i rafting Neretvom

Ova planinska reka probija svoj put kroz brojne planine i visove formirajući spektakularne brzake, kanjone, klisure i vodopade, pa su splavarenje i rafting Neretvom naročito privlačna pustolovina za brojne posetioce širom Evrope, pa i šire.

Naravno, flora i fauna koje okružuju ovu božanstvenu reku, često se mogu nazvati netaknutom prirodom, a sama je bogata ribom, i to vrstama kao što su pastrmka, sval, podusta, plotica, gera i druge. Svojim tokom, na putu ka krajnjem odredištu, Jadranu, Neretva protiče i kroz mnoge gradove kao što su Konjic, Jablanica, Mostar, Čapljina i Počitelj.

Jablanica – Poprište čuvene bitke na Neretvi

Naročito je zanimljiva Jablanica, budući da se upravo kraj ovog grada odigrala čuvena bitka na Neretvi, što je, u širem smislu, ime za niz bitaka koje su se tokom februara i marta 1943. godine vodile između okupatorskih fašističkih sila i narodnooslobodilačke vojske, a u užem, bitka koja se vodila za spas preko 4000 ranjenika koje je trebalo preneti preko reke, u sigurnost bolnice, zbog čega je ova bitka poznata i pod nazivom Bitka za ranjenike. Po ovom događaju snimljen je i čuveni film, pod nazivom Bitka na Neretvi koji je bio nominovan za Oskara, i u kom su učestvovali neki od tada najpoznatijih svetskih glumaca.

Kako bi uspešno sproveli akciju spašavanja ranjenika, i zavaravali Nemce, partizani su bili prinuđeni da most preko Neretve sruše, a njegovi ostaci i dalje vise sa litice i podsećaju na ovu veliku pobedu. Tik uz ostatke mosta, nalazi se Ratni Muzej, u kome su izložene fotografije sa prizorima iz ove teške borbe.

Na vrhu planine Prenj, postoji i spomenik posvećen hrabrim partizanima, kao i ljudima, koji su uspeli da pređu ovu surovu planinu. Stari nemački bunker na istočnoj strani reke je danas pretvoren u restoran i kafanu.

Najveći sistem pećina Vjetrenica

U jugoistočnom delu Hercegovine, u Popovom Polju, pronađen je najveći sistem pećina pod naziovom koji je nazvan Vjetrenica. Ona je ujedno najveća i najposećenija pećina u BiH, zaštićen spomenik prirode i izvor divljenja svih onih koji je posete prema umetničkim sklonostima i talentu majke prirode. Snažan i jak vetar koji uvek duva na ulazu u pećinu kumovao je njenom imenu, no leti, po vrućini ova vrsta rashlađivanja svakome dobro dođe.

Do sada je u Vjetrenici otkriveno 6.300 metara podzemnih kanala, izuzetne lepote, sa mnogim veličanstvenim dvoranama, hiljadama i hiljadama godina pravljenim stalaktitima i stalagmitima, mnoga jezera, nekoliko vodopada, potoka i povremenih tokova. Iako zvuči neverovatno, u ovoj pećini živi čak 200 životinjskih vrsta, kao i značajan broj endemičnih biljnih, pećinskih vrsta.

Na samom ulazu u pećinu nalazi se grobnia iz XV veka, delimično ukopana u živu stenu, a iznad nje su uklesana dva reljefa sa prizorima lova i viteškog turnira. Pre nego što je taj prostor uređen, na istom lokalitetu pronađeni su ostaci praistorijske ili srednjovekovne keramike, dok su u samoj pećini pronađeni takođe komad keramike i koštana igla.

Lokacija na mapi

Smeštaji - Centralna Hercegovina
Rent-A-Car - Centralna HercegovinaIzleti/Ekskurzije - Centralna Hercegovina

Gradovi